• Döviz Kurları
    Puan Durumu
    Kızılbaş-Alevilik de Zerdüşt İnancı ve Kültürü

     

    Bu köşede 3 yıldır hayatın içinden olan sorunları yazıyorum, en çok milliyetçiliği ve dinciliği konu yaptığım köşe yazılarım yer aldı. Bu haftaki yazıma Zerdüşt kültürünü konu yaptım.

    Zerdüşt felsefesinde Su, Toprak, Ateş kutsal sayılır. Ateşe, aydınlığa ve güneşe bakılarak ibadet edilir. Kadın ve erkek bir arada bulunur. Birlikte çalışır, kadın ve erkek eşit görülür. Çok eşliliği değil, tek eşliliği savunur. Kadınların evlerde çocuklarına karşı annelik rolleri, onların yetenekli yönlerini geliştirerek, yol gösterici rol üstlenmelerini sağlar.

    Zerdüşt kültürü, kötülere karşı topraklarını savunmayı, haksızlıklara karşı durmayı yaşamın en onurlu duruşu olarak görmektedir. Namuslarını korumalarında kadınların eğitilip yetiştirilmesinin önemli olduğunu savunmaktadırlar. Zerdüştlük dürüstlüğü ve fakirlere yardım etmeyi savunur. Mağdurun ve fakirin yanında olur ve onların korunması için her türlü dayanışmayı sergiler.

    Zerdüşt felsefesi, ateşe üç anlam yükler: 1) Ateşin başlangıcı olarak ev ateşi adını taşır. 2) Kubat ateşi, bu ateş sürekli yanan ve kötülükleri uzaklaştırandır. 3) İnsanların meydanlarda yaktığı ateş, etrafında eğlenilen aynı zamanda üzerinden atlandığında kötülüklerden arınmak anlamına gelmektedir. Zerdüşt felsefesine göre ateş; günah ve suçlardan arındırıp temizleyen yetkinin dışında, insana güç ve kuvvet veren bir kaynak olarak da görülür. (Bugün Türkmenler arasında kutlanılan Hıdrellez, Zerdüşt kültürünü sürdüren bir gelenektir. Ateş üzerinden atlayarak dilek dilenir.) Zerdüşt yaşamında ve kültüründe, tarım ve hayvancılıkla uğraşıp bol üretimi savunulur. İnanç olarak köpek ve kedinin öldürülmesini günah sayar.

    Zerdüştlükte şarabın içilmesi, ibadetle bütünleşen ve birleşen bir inanış olarak görülür. Ruh gözünün açılması amacıyla içilmesi savunulur. İnanç alanında şarkı ve şiirlerin önemli bir yeri vardır. Zerdüşt, cenneti şarkılı bir yer olarak değerlendirir. (İslam’da olmayan müzik ve dem Kızılbaş-Alevilik’te beyitlerin ve deyişlerin Zerdüştlük’teki yeri düşünüldüğünde önemi daha iyi anlaşılmaktadır). Zerdüşt inancı ateşi yüceltir ve Ateş önünde insanlığın eşit ve adaletli olması için güzel temennilerini söyler. Zerdüştlükte kıble güneştir. Ateşi söndürmek, su dökmek günahtır.

    İyi sözler, iyi düşünceler ve iyi hareketler Zerdüştlük ilkeleridir. Zerdüşt felsefesinde iyi ve kötü vardır. İnsana dair yardımseverlik insan yaşamına yön verir. Zerdüştlerin dini törenlerinde ateşin önünde ayinler yapılmasının nedeni, ateşin karanlığı önlemesidir. Zerdüşt inancında kötülük karanlıkla özdeştir. Zerdüştlükte, Hürmüz ibadet etmeyi ailenin büyüklerine özgü kılmış ve onları “PİR” diye adlandırmıştır. Musahiplik bir Zerdüşt geleneğidir. İnsanlar arasında sevginin, saygının ve dayanışmanın güzel bağlılığı olarak sahiplenilir. Musahiplik iki insan arasında olur ve iki insanın yol kardeşliği bağıdır. İslam’da Musahiplik geleneği yoktur.

    Zerdüştlüğün kutsal kitabı ‘’Gathala Avesta’’ Farsça ve Kürtçedir. Zerdüştlükte öğrenmek ve sorgulamak Hikmet sahibi olmak demektir. Çünkü Hikmet bilgelik anlamına gelir. Kızılbaş-Alevi inancının kaynağı da Zerdüşt felsefesidir. Çünkü Kızılbaş-Alevilerin gelenekleri; Ateş, Güneş, tek eşlilik, kadın erkek aynı yerde birlikte çalışmak, aynı yerde dem’lenmek, dans etmek, (semah dönmek) birlikte müzik dinlemek ve söylemek, Pir’lik ve Musahiplik vb kültürünü sürdürmüştür. İslam şartlarına uymayan Aleviler, Zerdüşt geleneğini yaşamlarına uygulamışlardır.

    Zerdüşt inancı M.Ö 3500’lü yıllarda yayılmıştır. M.Ö 600- M.S 650 yılları arasında Pers imparatorluğu’nun resmi inancı olmuştur. Kürd halkı arasında önemli destek bulmuş, Türkmenler için inanış boyutuyla yaşam şekli olmuştur.

    Alman felsefesinde Zerdüştlük konu edilmiştir.

    Mitolojide birçok anlamlar, imgelerle ifade edilir. Ve zamanın, başka bir deyişle Zerdüşt’ün ifade ettiği gibi ebedi olanın, iki ilkesi vardır: İyi ve kötü. Bu yaklaşımda iyi ve kötü karşı karşıyadır. Hegel, bugünkü ismiyle Zerdüşt’ten de söz etmektedir. Hegel, onun için Zoroaster ifadesini kullanıyor. Zerdüşt’ün, öğretisini Avesta adlı eserinde ifade ettiği bilinir. Hegel’e göre Zerdüşt’ün öğretisi iki ilkeye dayanmaktadır: İyi-kötü, ışık-karanlık (Ormuzd ve Ahriman). Ormuzd; iyiyi, temizi ve aydınlığı temsil ederken; Ahriman, kötüyü, karanlığı simgeler. Ve ikisi arasında karşıtlık ve bir mücadele vardır; mücadelenin sonunda iyi, kötüyü yenecektir.

    Zerdüştlük öğretisinde, duyumsal olan şeylerin bütün karmaşası, basit bir karşıtlık, iyi-kötü vb. altında toplanmıştır; doğadaki hareket, gelişme aynı şekilde basit bir biçimde tasarlanmıştır. O zamanın koşullarında bu yaklaşım, felsefeye ışık olmuştur…

    Demem o ki; Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bunlar Zerdüşt diyerek kötülediği, ötekileştirdiği ve tahammül edemediği Zerdüştlük işte böyle bir şey…

    Zerdüşt kültürü; iyi ve kötü tanımıdır, İnsandır, Doğadır ve Güneştir.


    Yorumlar



    Yazarın Son Yazıları