Ahmet Tulgar

İnsan denizin dibine inmek, denizin dibini görmek ister. Çünkü derinlik kavramı insanı çeker. İnsanın denizin dibine olan merakı dünyanın sırrına, sırlarına vakıf olma isteğinden, dünyanın sırrına, sırlarına merakından kaynaklanır. İnsan denizin dibine inerken, denizin derinliklerine dalarken içinde hep dünyanın bir sırrıyla, dünyanın sakladığı bir şeyle karşılaşma umuduyla yapar bunu.
İnsan sırların hep derinliklerde, hep derinde saklı olduğu tecrübesiyle dünyanın derinine inebileceği tek yol olan bu yöndeki deniz yolunu, denizin dibi yönündeki bu yolu, sualtı yolunu işte bu sırra, sırlara ulaşmak için seçer. Dünya da denizin dibinde, sualtında sırrını, sırlarını ele vermese de sırlı, sürprizli bir yer olduğu duygusunu iyice pekiştirir insanın.
İnsan denizin dibine dünyanın ruhunun derinliğine, ruhunun derinine inme umuduyla iner. Denizin dibine yolculuk psikolojist bir yolculuktur. İnsan dünyanın ruhunu, dünyanın bunca savaş, bunca çevresel felaket, doğaya böylesine büyük saldırılar, insana böyle yoğun saldırılardan sonra iyice kaybolmuş, uzağa düşmüş ruhunu bulma, tanıma umuduyla iner. Dünyaya yakından bakma umuduyla. Kaybettiği dünya ile, dünyanın büyüklüğü ile, dünyanın büyüklük imgesiyle karşılaşma, onu yeniden hissetme umuduyla.
İnsan denizin dibine dünyanın tarihi, bizden önce yaşayanların tarihi ile karşılaşmak umuduyla iner. İnsan denizin dibine bir de bu umutla iner. Historisist bir umutla. Sualtında daha öncekilerin izlerine rastlama umuduyla. Deniz dibinde insanı bekleyen define kolay kazanç beklentisi değildir insanın dünyadan. Define hem psikolojist hem historisist bir umudun karşılığıdır imgeler dünyasında. Dünyanın hem ruhsal hem tarihsel sırlarının saklı olduğu bir sandık.
İnsan denizin dibine dünyaya dokunma umuduyla iner. Deniz dibine, denizin derinliğine yolculuk, sualtı yolculuğu kendisine karada, dünyanın karasında olup bitenler yüzünden, dünyanın karasında yaşadıkları yüzünden artık dünyaya değemez, dokunamaz hisseden insanın dünyaya dokunma, dünyanın içinde olma umududur. Çabasıdır.
Denizin dibine inmek, denizin derinliğine inmek bir kaçış olduğu kadar bir sığınıştır da. Karadaki kötülüklerden dünyanın bağrına bir sığınış. Dalgıçın zaman zaman geriye dönmemesi, karaya dönmemesi biraz da bundandır. Vurgun dalgıçın karaya küslüğüdür. Olsa olsa.
Denizin dibine yolculuk, denizin derinliğine inme isteği, insanın bir öte-dünya, bir öteki dünya, bir ütopya arayışı ve ihtiyacının bir sonucudur. Sömürü ve savaşların bıktırdığı bir dünyaya karşı bir dünya koyma, bir karşı-dünya, bir alternatif koyma çabası. Hâlâ masalı olan bir dünya, masalı kaybolmamış bir dünya bulma umudu. Denizin dibi, denizin derinlikleri de masaldan yana yoksul değildir. Bir masal dünyasıdır hatta.
Denizin dibine inmek, insanda dünyanın hem içinde hem dışında olma duygusu uyandırır. Belki de bu yüzden bütün risklerine karşın deniz dibi, denizin derinliği, sualtı, insanda bir güven duygusu, bir güvende olma duygusu uyandırır. Dünyanın dışına kaçmış, dünyanın dışında güvenli bir yer bulmuş olma sanısı.
İnsan dünyadayken dünyanın dışına çıktığı, dünyanın dışına düşmüşken dünyaya döndüğü sanısına kapılır denizin dibinde, denizin derinliklerinde, sualtında.
İnsan denizin dibine, denizin derinliklerine uzağına düştüğü, düşürüldüğü doğaya dönme umuduyla iner. Doğayla tekrar uyumlu bir ilişki içine girme umuduyla. İnsanın sualtındaki, denizin dibindeki hareketleri, devinimi doğaya uyum sağlama çırpınışlarıdır.
İnsanın deniz dibine yolculuğu, denizin derinliklerine yolculuğu, sualtı yolculuğu umuda yolculuğudur.